SARMs không phải thực phẩm bổ sung an toàn như lời quảng cáo: chưa có loại SARM nào được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt cho người dùng, và cơ quan này đã ghi nhận các ca tổn thương gan phải nhập viện, cùng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ. Sản phẩm bán qua mạng còn thường không chứa đúng chất ghi trên nhãn. Nếu bạn đang được mời mua "lọ tăng cơ nhanh không cần tiêm" trong các hội nhóm gym, đây là những gì nên biết trước khi quyết định.
SARMs là gì và vì sao được rao bán nhiều
SARMs là viết tắt của selective androgen receptor modulators, tức chất điều biến chọn lọc thụ thể androgen. FDA mô tả đây là những chất bắt chước tác dụng của testosterone và steroid đồng hóa, được quảng bá để tăng khối cơ và sức mạnh. Chúng thường ở dạng viên hoặc dung dịch uống, nên được giới thiệu như "nhẹ hơn steroid", "không cần tiêm", "ít tác dụng phụ".
Các tên hay gặp gồm ostarine (còn gọi enobosarm hoặc MK-2866), andarine, LGD-4033 (ligandrol), RAD140 (testolone). Theo Cơ quan Chống doping Hoa Kỳ (USADA), SARMs không phải thành phần thực phẩm bổ sung hợp lệ; nhà sản xuất trộn trái phép vào sản phẩm bổ sung hoặc bán dưới danh nghĩa "hóa chất nghiên cứu", và nhãn có thể ghi tên khác để né kiểm soát.
Vì sao người tập trẻ dễ bị cuốn vào
Mạng xã hội đầy ảnh "trước và sau 8 tuần" với thân hình thay đổi ngoạn mục, kèm mã giảm giá và lời mời nhắn tin riêng. Người mới tập vài tháng, thấy tiến bộ chậm lại, rất dễ nghĩ mình thiếu một thứ gì đó đặc biệt. Thực tế những tấm ảnh đó không cho biết người trong ảnh tập bao lâu, ăn gì, có dùng chất nào khác hay không, và ánh sáng, tư thế, bơm cơ trước khi chụp cũng tạo khác biệt lớn. FDA nhấn mạnh nên nói chuyện với nhân viên y tế trước khi dùng bất kỳ sản phẩm nào nhằm tăng cơ hay thành tích thể thao, thay vì nghe theo người bán.
Cơ quan quản lý cảnh báo những rủi ro nào
Trang cảnh báo của FDA liệt kê:
- Phản ứng đe dọa tính mạng, gồm tổn thương gan phải nhập viện, có trường hợp suy gan cấp.
- Tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
- Rối loạn tâm thần, ảo giác, rối loạn giấc ngủ.
- Rối loạn chức năng tình dục, vô sinh, teo tinh hoàn.
- Sảy thai ở phụ nữ mang thai.
USADA bổ sung các tác dụng được báo cáo như tổn thương gân, ức chế testosterone tự nhiên, phì đại thận, gan và tuyến tiền liệt, đồng thời lưu ý tác động dài hạn chưa được biết rõ.
Vấn đề hàng giả và nhãn sai
Ngay cả khi bỏ qua rủi ro của chính hoạt chất, bạn vẫn không biết mình đang uống gì. FDA khuyên người tiêu dùng không mua các sản phẩm này vì chất lượng không rõ, và đặc biệt cảnh giác với quảng cáo trên mạng xã hội nhắm tới thanh thiếu niên, người trẻ. Trong một vụ việc, FDA kiểm nghiệm một sản phẩm và phát hiện YK-11 cùng trendione, chất mà Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ xếp vào nhóm kiểm soát.
USADA cũng cảnh báo sản phẩm chợ đen có thể nhiễm tạp chất. Mua qua tin nhắn riêng, ship COD, không hóa đơn, không địa chỉ nhà sản xuất là gần như chắc chắn bạn không có quyền khiếu nại nếu có chuyện.
Nếu bạn thi đấu, dù chỉ là giải phong trào
USADA cho biết SARMs bị cấm mọi lúc, cả trong và ngoài thi đấu, thuộc mục S1.2 "các chất đồng hóa khác" trong Danh mục cấm của Cơ quan Chống doping Thế giới (WADA). Người tập thi thể hình, powerlifting, chạy bộ hay các giải có kiểm tra doping có thể bị cấm thi đấu nếu dương tính, kể cả khi nói rằng mình chỉ uống "thực phẩm bổ sung".
Những lời quảng cáo cần nghi ngờ
| Lời rao | Thực tế theo cơ quan quản lý |
|---|---|
| "Thực phẩm bổ sung tự nhiên" | FDA: là thuốc chưa được phê duyệt, không phải thực phẩm bổ sung |
| "Không tác dụng phụ, không cần chu kỳ phục hồi" | USADA: ghi nhận ức chế testosterone, tổn thương gan, tim mạch |
| "Hàng nghiên cứu chuẩn phòng lab" | USADA: "hóa chất nghiên cứu" là cách bán né luật |
| "Không bị phát hiện khi thi đấu" | USADA: bị cấm mọi lúc theo danh mục WADA |
Dấu hiệu cần đi khám ngay
FDA khuyên đến cơ sở y tế nếu có đau ngực, khó thở, vàng da, nước tiểu sẫm màu nâu, sốt hoặc đau bụng. Người đã dùng nên ngừng và kể rõ với bác sĩ tên sản phẩm, thời gian dùng, để được xét nghiệm chức năng gan, mỡ máu, hormone khi cần. Đừng giấu bác sĩ vì ngại; thông tin chính xác giúp chẩn đoán nhanh hơn. Tại Mỹ, người dùng còn được khuyến khích báo cáo tác dụng phụ qua chương trình MedWatch của FDA.
Tăng cơ bằng cách nhàm chán nhưng hiệu quả
Không có đường tắt nào vừa nhanh vừa an toàn. Những thứ thực sự làm cơ lớn lên vẫn là:
- Tăng tải đều đặn trong vài bài cơ bản như squat, deadlift, đẩy ngực, chèo tạ. Cách tăng tạ hợp lý có trong bài tăng tải dần.
- Ăn đủ năng lượng và đạm, chia đều qua các bữa. Thời điểm ăn quanh buổi tập được bàn kỹ trong bài ăn trước hay sau tập gym.
- Ngủ đủ và có ngày nghỉ để cơ phục hồi.
- Kiên nhẫn theo tháng, theo năm thay vì theo tuần.
Người mới tập đúng cách thường thấy sức mạnh tăng rõ trong vài tháng đầu mà không cần bất kỳ chất gì ngoài bữa ăn đủ đầy. Khi tiến bộ chậm lại, hãy xem lại giáo án, giấc ngủ, khẩu phần trước khi nghĩ tới hóa chất.
Còn whey và creatine thì sao
Whey là đạm sữa, creatine là chất đã được nghiên cứu nhiều trong dinh dưỡng thể thao; cả hai khác hẳn SARMs về bản chất. Tuy vậy, sản phẩm bổ sung nói chung vẫn có thể bị trộn chất cấm nếu nguồn gốc không rõ. Chọn hàng có nhà nhập khẩu, nhãn phụ tiếng Việt, hóa đơn, và cảnh giác với sản phẩm hứa hẹn hiệu quả kiểu "tăng 5 kg cơ trong một tháng".
Câu hỏi thường gặp
SARMs có hợp pháp ở Việt Nam không?
SARMs không phải thực phẩm bổ sung và chưa được phê duyệt làm thuốc ở Mỹ. Các sản phẩm rao bán online ở Việt Nam thường không có nguồn gốc rõ ràng. Nếu nghi ngờ, hãy hỏi dược sĩ hoặc cơ quan quản lý dược trước khi mua bất kỳ sản phẩm nào.
Ngừng SARMs rồi cơ có mất không?
Một phần khối lượng tăng nhanh có thể giảm khi ngừng. Quan trọng hơn là đi khám để kiểm tra gan, hormone, mỡ máu nếu đã dùng, rồi tiếp tục tập và ăn đúng để giữ những gì đạt được.
Nữ giới dùng SARMs để săn chắc có an toàn hơn không?
Không có cơ sở để cho là an toàn hơn. FDA còn liệt kê nguy cơ sảy thai, và các chất này tác động lên thụ thể hormone sinh dục.
Làm sao biết một sản phẩm bổ sung có trộn SARMs?
Người dùng khó tự biết. Dấu hiệu đáng ngờ là bán qua kênh không chính thức, hứa tăng cơ thần tốc, thành phần ghi mã số lạ hoặc có tên như ostarine, LGD, RAD. Không mua là cách an toàn nhất.
Lưu ý sức khỏe: Bài viết mang tính tham khảo cho người trưởng thành khỏe mạnh. Nếu bạn mang thai, đang cho con bú, có bệnh nền hoặc từng có rối loạn ăn uống, hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi đổi chế độ ăn, tập.
Ban biên tập Xuân Đoàn. Nhóm biên tập viết về tập luyện và dinh dưỡng, dựa trên khuyến nghị của các tổ chức y tế, dinh dưỡng và tài liệu khoa học công khai. Cách chúng tôi viết
